ჰორმონები - 22 სექტემბერში 2009 - მედიცინა

მოგესალმები, სტუმარი · RSS










მთავარი » 2009 » სექტემბერი » 22 » ჰორმონები
00:46
ჰორმონები

ადამიანის ორგანიზმს სასამართლო რომ მოვუწყოთ, დამნაშავეთა შორის უალტერნატივო ლიდერები ჰორმონები აღმოჩნდებიან. მართლაც, მათ “განწყობაზეა” დამოკიდებული ჩვენი ხასიათი. მეტიც: მრავალი დაავადება სწორედ ჰორმონული დისბალანსის შედეგია.
ჰორმონს სქესი რომ ჰქონდეს, უთუოდ მდედრობითი იქნებოდა: რთული შემადგენლობის, ნატიფი ქიმიური ფორმულის მქონე ნივთიერება მეტისმეტად იოლად იცვლის ნირს – ხან ჭარბად გამომუშავდება, ხან უკვალოდ ქრება. ხშირად ეს უცნაური ქცევა არაფრით გახლავთ პირობადებული (ყოველ შემთხვევაში, მიზეზის მიგნება ვერ ხერხდება). ისეც ხდება, რომ ჰორმონების დონე, უბრალოდ, ამინდის კვალობაზე იცვლება.

დამნაშავის კვალდაკვალ
“არ ცდება მხოლოდ ის, ვინც არაფერს აკეთებს”, – ალბათ, ეს ფრაზა არაერთხელ გსმენიათ. ჰოდა, ჰორმონების  საქმეც ზუსტად ასეა: ისინი ისეთ რთულ სამუშაოს ასრულებენ, არც არის გასაკვირი, ასე ხშირად რომ “იღლებიან” და მწყობრიდან გამოდიან.
ვიდრე გამრჯე ჰორმონების დანაშაულებრივ დოსიეს გაგაცნობდეთ, მოდი, მათ ყოველდღიურ საქმიანობას გადავავლოთ თვალი.
ჰორმონი (ბერძნულად Hormao აგზნებას ნიშნავს) ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებაა, რომელიც სპეციალურ (ენდოკრინული ორგანოების) უჯრედებში გამომუშავდება და ორგანოებსა და ქსოვილებზე მიზანმიმართულ ზეგავლენას ახდენს. ჰორმონები მონაწილეობენ თითქმის ყველა პროცესში: ზრდაში, განვითარებაში, გამრავლებასა და ნივთიერებათა ცვლაში.
ჰორმონების სხვადასხვა კლასიფიკაცია არსებობს. ისინი შეიძლება დავაჯგუფოთ ანატომიური ნიშნით (ესე იგი, იმ ორგანოების მიხედვით, სადაც გამომუშავდება), ქიმიური შემადგენლობის მიხედვით და ა. შ. მაგრამ ყველაზე მნიშვნელოვანი, დამეთანხმებით, ის კლასიფიკაციაა, რომელიც ჰორმონებს ფუნქციათა მიხედვით აჯგუფებს. მართლაც, ჰორმონების ნაწილი (ინსულინი, გლუკაგონი) ნახშირწყლოვან ცვლას არეგულირებს, ნაწილი (მათ შორის – ანდროგენები, ესტროგენები, ფოლიკულმასტიმულირებელი, მალუთეინიზირებელი ჰორმონები) – რეპროდუქციულს, ზოგიერთი (თიროქსინი, ტრიიოდთირონინი, თირეოტროპული ჰორმონი) ენერგეტიკული ბალანსის შენარჩუნებაზე აგებს პასუხს...
იერარქია ენდოკრინულ სისტემაშიც მოქმედებს. არსებობს ჰორმონები, რომლებიც სხვა ჰორმონებს აკონტროლებენ, ეს უკანასკნელნი კი “ბრძანებებს” ასრულებენ და სამიზნე ორგანოებზე ზემოქმედებენ.
ისევე, როგორც ყოველივე გენიალური, მთავარი ჰორმონები თავის ტვინში (ჰიპოფიზსა და ჰიპოთალამუსში) იბადებიან. სწორედ ისინი განაგებენ ორგანიზმში სხვა ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების ქცევას.

ჰორმონულ დისბალანსში “დამნაშავეა”:
. მემკვიდრეობა;
. სტრესები და დეპრესია;
. სიგარეტის წევა;
. რადიკალური დიეტა – წონის სწრაფი და მკვეთრი დაკლების შედეგად საკვერცხეები “იბუტებიან” და ფუნქციონირებაზე უარს აცხადებენ.

ჰორმონები ქალებისა და მამაკაცებისთვის
ქალურობაზე, ისევე, როგორც მამაკაცურ თვისებებზე, მათი უდიდებულესობა ჰორმონები აგებენ პასუხს. ქალების სისხლში ქალური ჰორმონები ჩქეფს, მამაკაცებისაში – მამაკაცური.
ქალური ჰორმონებია ესტროგენი, პროგესტერონი და პროლაქტინი.
ესტროგენი ქალურ ჰორმონებს შორის ჭეშმარიტი ლიდერია. იგი საკვერცხეში გამომუშავდება. სწორედ ესტროგენი არეგულირებს მენსტრუაციულ ციკლს, მეორეული სასქესო ნიშნების (სარძევე ჯირკვლების, ბოქვენისა და იღლიის თმის, მენჯის ქალური ფორმის) ჩამოყალიბებას. საზოგადოდ, ქალი, რომელსაც ეს ჰორმონი ორგანიზმში ნორმის ფარგლებში აქვს, თავს ახალგაზრდულად და ჯანმრთელად გრძნობს. ეს გასაგებიცაა: მენოპაუზის დროს, როდესაც საკვერცხის ფუნქცია კნინდება, იქმნება ესტროგენული დეფიციტი, რასაც კლიმაქსური სინდრომის ჩამოყალიბება, მეხსიერების დაქვეითება და ახალგაზრდული მომხიბლაობის უკვალოდ გაქრობა მოჰყვება.
ესტროგენს უნდა ვუმადლოდეთ იმასაც, რომ ჭარბი კილოგრამები არ გვემუქრება. რაც მთავარია – ეს ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერება თურმე ნაყოფიერებაზეც აგებს პასუხს.
პროგესტერონს უმთავრესად ყვითელი სხეული გამოიმუშავებს. ის ორსულობის პერიოდს განაგებს, თუმცა ქალს არც პაწაწინას დაბადების შემდეგ ღალატობს: სარძევე ჯირკვლებს ლაქტაციისთვის ამზადებს.
ერთ საინტერესო ფაქტს მოგახსენებთ: მეცნიერებმა დაამტკიცეს, რომ საკმარისია, ქალმა პატარა ბავშვი დაინახოს ან ხელში ჩვილის სათამაშო დაიჭიროს, რომ ორგანიზმში პროგესტერონის დონე იმატებს. როგორც ჩანს, დედობრივი ინსტინქტის ჩამოყალიბებაში ამ ჰორმონის ხელი ურევია.
პროლაქტინი თავის ტვინში (კერძოდ, ჰიპოფიზში) გამომუშავდება. ის სარძევე ჯირკვლების ზრდას და რძის წარმოქმნას უზრუნველყოფს. მას სტრესჰორმონსაც უწოდებენ, ვინაიდან მისი დონე საგრძნნობლად იმატებს სტრესისა და გადაღლისას.
მამაკაცურ ჰორმონებს ანდროგენებს უწოდებენ. მათ შორის ყველაზე აქტიური ტესტოსტერონია. მამაკაცურ ხასიათსა და აგრესიულობას (რაღა თქმა უნდა, ზომიერს) სწორედ ამ ჰორმონს აბრალებენ. წვერი რომ ამოსდით, ხმის დაბალი ტემბრი და სქესობრივი ლტოლვა რომ გააჩნიათ, ძლიერი სქესის წარმომადგენლები ამასაც ტესტოსტერონს უნდა უმადლოდნენ. ამ ჰორმონის დონე 60 წლისთვის იკლებს. ამიტომაც არის, რომ მამაკაცები, რაც უფრო მეტად შედიან ხანში, მით უფრო ლმობიერნი და მოსიყვარულენი ხდებიან, უყვართ შინ ყოფნა, შვილებსა და შვილიშვილებთან მუსაიფი.

საერთო ჰორმონები
უნისექსი ახლა მოდურია. როგორც ჩანს, მოდის ამგვარი ტენდენციისადმი შინაგანი ლტოლვა გვაქვს, რაშიც ხელს ფიზიოლოგიაც გვიწყობს. ვერაფერს მიხვდით? განგიმარტავთ: ადამიანის ორგანიზმში, გარდა მისი სქესისთვის განკუთვნილი ჰორმონებისა, საპირისპირო სქესის ჰორმონებიც მოიპოვება, თუმცაღა ძალიან ცოტა.
ისეც ხდება, რომ ჰორმონები “ფორ მენ” ქალის ორგანიზმში საჭიროზე მეტი ოდენობით გამომუშავდება. სწორედ ამ დროს ირღვევა სასქესო ჰორმონების ბალანსი, რაც აშკარად აისახება გარეგნობაზე: უადგილო ადგილას – სახეზე, მუცლის შუა ხაზზე – თმიანობა აღინიშნება, კანის ცხიმიანობა იმატებს, სახესა და ზურგზე ფერიმჭამელები ჩნდება და, რაც მთავარია, ქალი ზედმეტ კილოგრამებს ისევე იკრებს, როგორც მამაკაცი (ცხიმი უმთავრესად მუცლის არეში იყრის თავს).
თუ ჰორმონთა ამგვარი დისბალანსი სქესობრივი მომწიფების პერიოდში განვითარდა, გოგონას მამაკაცური აღნაგობა უყალიბდება: ვიწრო მენჯი, განიერი მხრები...
მამაკაცური ჰორმონების სიჭარბის შესახებ ქალი მაშინ შეიტყობს ხოლმე, როდესაც მენსტრუაციული ციკლი ერღვევა ან უნაყოფობის გამო გინეკოლოგს მიმართავს. მკურნალობა და ჰორმონული ფონის მოწესრიგება რამდენიმე დღეში შეუძლებელია. ეს სამ თვეს მაინც მოითხოვს.

ჰორმონმოშიშთათვის
მიუხედავად იმისა, რომ ჰორმონულ თერაპიას ლამის მთელი მსოფლიოს ექიმები აპიარებენ, მისდამი შიში ჯერაც არ ჩამცხრალა. აი, არგუმენტები, რომლებიც “ჰორმონმოშიშ” ქალბატონებს ყველაზე ხშირად მოჰყავთ:
. ჰორმონები ზედმეტ წონას შემძენს. მართლაც, ქალთა 2-12% ჰორმონოთერაპიის შემდეგ წონას იმატებს, მაგრამ ენდოკრინოლოგები ირწმუნებიან, რომ ეს არამც და არამც არ არის ჰორმონული მედიკამენტების უშუალო ზემოქმედების შედეგი. უბრალოდ, ზოგიერთი სამკურნალო ჰორმონი მადის მომატებას იწვევს, ისე რომ, თუ მკურნალობის პერიოდში კვებას გააკონტროლებთ, ჭარბი წონა არ დაგემუქრებათ. არის ისეთი ჰორმონებიც, რომლებიც ორგანიზმში სითხის შეკავებას უწყობს ხელს. ამ შემთხვევაში ქალი გრძნობს, რომ დამძიმებული, შეშუპებული და მოსუქებულია. ეს შეგრძნებები ძალიან ჩამოჰგავს წინარემენსტრუაციულ სინდრომს.
. ჰორმონები სქესობრივ ლტოლვას აქვეითებს. ასეთ ზემოქმედებას ზოგიერთი ჰორმონული კონტრაცეპტივი მართლაც ავლენს, თუმცა იშვიათად. თუ ჰორმონული აბების მიღების შემდეგ სქესობრივი ცხოვრება აგერ-დაგერიათ, გირჩევთ, ადგილობრივი კონტრაცეფციული საშუალებანი (არაჰორმონული სანთლები ან პრეზერვატივი) გამოიყენოთ.
. ჰორმონები სარძევე ჯირკვლის კიბოს იწვევს. ამგვარ მოსაზრებას ერთხანს ამერიკელი მეცნიერების ნაწილიც ემხრობოდა, მაგრამ მოგვიანებით გაირკვა, რომ სიმსივნურ ცვლილებას ერთი კონკრეტული შემადგენლობის ჰორმონი იწვევდა, რომელიც აშშ-ში ხმარებიდან უმალვე ამოიღეს, ხოლო ევროპაში არც არასოდეს იყიდებოდა.


ენდოკრინული სისტემა – საოცრებათა სამყარო ადამიანის ორგანიზმში


ენდოკრინოლოგია შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლების ფიზიოლოგიასა და პათოლოგიას შეისწავლის.
საზოგადოდ, ორგანიზმში არსებული ჯირკვლები, რომლებიც, უდავოდ, მნიშვნელოვან ფუნქციებს ასრულებს, ორ ძირითად ჯგუფად იყოფა. ერთი ჯგუფის ჯირკვლები გამოიმუშავებს ნივთიერებებს, რომლებიც სპეციალური სადინარებით გარეთ გამოიყოფა. მათ გარეგანი სეკრეციის ჯირკვლებს უწოდებენ. მაგალითისთვის დაგისახელებთ სანერწყვე ჯირკვალს, რომლის ქსოვილში გამომუშავებული ნივთიერება – ნერწყვი – სადინარის მეშვეობით პირის ღრუში ჩაედინება. გარეგანი სეკრეციისა გახლავთ აგრეთვე საცრემლე, სარძევე და სხვა ჯირკვლები.
ჯირკვლების მეორე ჯგუფს სადინარები არ გააჩნია. მათ ქსოვილში წარმოქმნილი რთული ქიმიური ნივთიერებანი პირდაპირ სისხლში გადადის, აქედან კი სხვადასხვა სამიზნე ორგანომდე მიიტანება. მათ შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლებს ვუწოდებთ, მათ მიერ გამომუშავებულ ნივთიერებებს კი  – ჰორმონებს.
საზოგადოდ, ორგანოთა ფუნქციების რეგულაციას უმთავრესად ორი სისტემა: ნერვული და ენდოკრინული – ახორციელებს. პირველი რეგულაციას ნერვული იმპულსის მეშვეობით ახდენს, ხოლო მეორე – ჰორმონების მეშვეობით.
განსაზღვრულ მიზეზთა გამო შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლების ფუნქცია ირღვევა, რასაც ზოგჯერ   სიცოცხლესთან შეუთავსებელი, უმძიმესი ცვლილებები მოჰყვება. თუ ადამიანს ამა თუ მიზეზით, მაგალითად, სიმსივნის გამო, თირკმელზედა ჯირკვლები ამოჰკვეთეს, მაშინ ორგანიზმში შექმნილი დანაკლისის ნაცვლად ჰორმონის ხელოვნურად შეყვანის დაგვიანების შემთხვევაში ადამიანი რამდენიმე საათში დაიღუპება.
თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ ენდოკრინული ჯირკვლების ფუნქციის დაქვეითება ერთბაშად არ ხდება; ჰორმონის დეფიციტით გამოწვეული ავადმყოფობა უხშირესად თანდათან ყალიბდება. დროული დიაგნოსტიკა საშუალებას იძლევა პათოლოგიური პროცესის ადრეულ ეტაპზე დავიწყოთ ვაწარმოოთ შენაცვლებითი თერაპია,  რაც ადამიანის ჯანმრთელობასა და ცხოვრების ხარისხზე სასიკეთოდ აისახება.
საზოგადოდ, ენდოკრინული სისტემა უმნიშვნელოვანეს ფუნქციებს ასრულებს, მაგრამ ყველა ჯირკვალსა თუ ჰორმონს სასიცოცხლო მნიშვნელობის თვალსაზრისით თანაბარი პასუხისმგებლობა მაინც არ აკისრია. არის შემთხვევები, როდესაც აუცილებელი ხდება საკვერცხის ან სათესლის ამოკვეთა. მართალია, ოპერაციის შემდეგ ორგანიზმში მეტად არასასურველი ძვრები დაიწყება, მაგრამ სასქესო ჯირკვლების ჰორმონების დეფიციტი არ წარმოადგენს მწვავედ განვითარებული სიკვდილის მიზეზს. მოვიგონოთ ე.წ. “საჭურისების” ან კასტრირებული ცხოველების არსებობის ფაქტი. 
საზოგადოდ, ენდოკრინული სისტემის ავადმყოფობანი სხვა და სხვა სიხშირით და გავრცელებით ხასიათდებიან, მაგრამ ცალკეულ ენდოკრინოლოგიურ ავადმყოფობათა გავრცელება შესაძლოა მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს სხვა და სხვა ქვეყნებსა და ეთნიკურ ჯგუფებს შორის.  შესაბამისად, სტატისტიკაც არაერთგვაროვანია. მაგალითად, საქართველოში ძალიან ხშირად გვხვდება ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები და მეტაბოლური სინდრომი, რომელიც შაქრიანი დიაბეტის II ტიპის ჩამოყალიბების უმთავრესი მიზეზი გახლავთ.
საქართველოში, ისევე, როგორც მთელ მსოფლიოში, ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებებს შორის ყველაზე ხშირად იოდის დეფიციტით განპირობებული პათოლოგიური მდგომარეობანი აღირიცხება. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის ექსპერტთა მოსაზრებით, იოდის დეფიციტით განპირობებული დაავადებანი მსოფლიოში ყველაზე უფრო გავრცელებულ უბედურებად არის აღიარებული.
სამედიცინო წრეებში გავრცელებული აზრის თანახმად, რომელსაც მეც ვეთანხმები, იმისდა მიხედვით, თუ როგორ არის დაცული საზოგადოება იოდის დეფიციტისგან, შეიძლება შევაფასოთ, როგორ ზრუნავს სახელმწიფო თავისი მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე.
მერწმუნეთ, იოდის დეფიციტის თავიდან აცილება ადვილია. თუ ქვეყანაში იოდდეფიციტია და სახელმწიფო ამ პრობლემის აღმოსაფხვრელად სათანადო ზომებს არ მიმართავს, ეს იმის მანიშნებელია, რომ ამ ქვეყანაში ადამიანის ჯანმრთელობა არ ფასობს.
უკანასკნელი ათი წლის მანძილზე, რაც იოდის დეფიციტით გამოწვეულ ავადმყოფობათა პროფილაქტიკის სახელმწიფო პროგრამა ამოქმედდა, ჩვენს ქვეყანაში მდგომარეობა სასიკეთოდ შეიცვალა. სამწუხაროდ, ბოლო ხანს ამ პროგრამის დაფინანსება საგრძნობლად შემცირდა. მინდა, ერთი საინტერესო ფაქტი შეგახსენოთ: გასული საუკუნის 70-იან წლებში, საბჭოთა კავშირის არსებობის პერიოდში, ჩამოყალიბდა მცდარი აზრი, თითქოს იოდის დეფიციტის პრობლემა ერთხელ და სამუდამოდ იყო აღმოფხვრილი და მასთან ბრძოლა საჭირო აღარ იყო. როგორც კი ყურადღება მოდუნდა, ვითარება დამძიმდა და 80-იან წლებში ისეთივე სავალალო მდგომარეობა შეიქმნა, როგორც მეოცე საუკუნის დამდეგს. იოდდეფიციტით გამოწვეულ დაავადებათა სიხშირის შესამცირებლად სერიოზული საპროფილაქტიკო ღონისძიებები გახდა საჭირო.
ბოლო ხანს სულ უფრო გახშირდა ფარისებრი ჯირკვლის აუტოიმუნური ხასიათის დაავადებები. ისინი გამოწვეულია ფარისებრი ჯირკვლისადმი აგრესიულად განწყობილი ანტისხეულებით, რომლებსაც იმუნური სისტემა გამოიმუშავებს და რომლებიც ჯირკვლის ქსოვილის დაზიანებას იწვევს. აუტოიმუნური პროცესების შედეგად ყალიბდება პათოლოგიური მდგომარეობა, რომელიც უმეტესად  ჯირკვლის ფუნქციის დაქვეითებით (ჰიპოთირეოზით) მიმდინარეობს, რაც განსაკუთრებით სახიფათოა ორსულებისა და ბავშვებისთვის.
საზოგადოდ, თანდაყოლილი ჰიპოთირეოზი არც თუ ისე იშვიათი პათოლოგიური მდგომარეობაა. მთელ მსოფლიოში 3.500-4.000 ახალშობილიდან ერთი ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის დეფიციტით იბადება. ასეთ ბავშვებს, თუ დიაგნოზის დასმა და მკურნალობა დაგვიანდა, ინტელექტუალური სფეროს მკვეთრი ჩამორჩენა აღენიშნებათ.
ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიებიდან უთუოდ უნდა გამოვყოთ ავთვისებიანი სიმსივნეები, რომლებიც წლიდან წლამდე კატასტროფულად ხშირდება.
ფარისებრი ჯირკვლის კიბო უფრო მეტად ქალბატონებშია გავრცელებული. მისი ჩამოყალიბების მთავარი მიზეზები ჯერ კიდევ არ არის ბოლომდე გარკვეული. ავთვისებიანი სიმსივნე ფარისებრი ჯირკვლის ქსოვილში განვითარებული კვანძოვანი წარმონაქმნების სახით შეიძლება გამოვლინდეს, თუმცა ეს იმას როდი ნიშნავს, თითქოს ყველა კვანძი ავთვისებიანი ბუნებისა იყოს.
ამრიგად, მეტად მნიშვნელოვანია, კვანძოვანი წარმონაქმნები დროულად გამოვავლინოთ (რაც ულტრაბგერითი კვლევის წყალობით სრულებით არ გახლავთ რთული) და მათი არსებობის შემთხვევაში განვსაზღვროთ, რამდენად საშიშია ისინი.
ავთვისებიანია თუ არა კვანძოვანი ქსოვილი, უმთავრესად ასპირაციული ბიოფსიის საშუალებით ვადგენთ.
რაც შეეხება მეტაბოლურ სინდრომსა და შაქრიან დიაბეტს, ისინი ძალიან გავრცელებული პათოლოგიური მდგომარეობანი გახლავთ. დღეისთვის მთელ მსოფლიოში დიაბეტით დაახლოებით 225 მლნ კაცია ავად. ეს რიცხვი სამედიცინო სფეროს წარმომადგენლებს უფლებას აძლევს, შაქრიანი დიაბეტის პანდემიაზე ისაუბრონ.
აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ შაქრიანი დიაბეტით ავადობა განსაკუთრებით მატულობს განვითარებად ქვეყნებში, რასაც ხელს უწყობს მზარდი ურბანიზაცია, კვებისა და, საზოგადოდ, ცხოვრების არაადეკვატური რეჟიმი და სხვა.
საზოგადოდ, მეტაბოლურ სინდრომს უწოდებენ მდგომარეობას, როდესაც ადამიანს აღენიშნება სიმსუქნე (უპირატესად – მუცლის არეში ცხიმის დაგროვებით), არტერიული ჰიპერტენზია, მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტი და სისხლში არსებული ცხიმოვანი ნივთიერებების, მათ შორის ქოლესტერინის  დონის ცვლილება.
ერთადერთი, რითაც შეგვიძლია ამ პრობლემას გავუმკლავდეთ, მოდიფიცირებადი რისკის ფაქტორების თავიდან აცილებაა. ასეთი ფაქტორებია: სიმსუქნე, შაქრიანი დიაბეტი, არტერიული ჰიპერტენზია, სხიმოვანი ცვლის მოშლა, ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირებისათვის საჭირო ფიზიკური დატვირთვის ნაკლებობა, თამბაქოს მოწევა, ალკოჰოლის სახიფათო რაოდენობით მოხმარება და სხვა.  ამ სახიფათო ფაქტორების მართვა სავსებით შესაძლებელია, თუმცა ჩვენ არ შეგვიძლია შევცვალოთ ისეთი რისკის ფაქტორები, როგორიცაა გენეტიკა, სქესი, ასაკი და ა.შ.
მოვიყვან მაგალითს, რომელიც ნათლად ასახავს გარემო ფაქტორებთან ენდოკრინული სისტემის დაავადებათა კავშირს. რამდენიმე წლის წინ ენდოკრინოლოგებმა ზემო სვანეთში ექსპედიცია ჩავატარეთ, რომელიც ადგილობრივ მოსახლეობაში ენდოკრინული პათოლოგიების გავრცელებას იკვლევდა. გამოვლინდა ასეთი კანონზომიერება: შედარებით მაღალ რეგიონში, სადაც ცხოვრების პირობები უფრო მკაცრია და მოსახლეობა ფიზიკურად მეტად ირჯება, ნაკლები იყო სიმსუქნის შემთხვევა, ხოლო ფარისებრი ჯირკვლის  დაავადებისა – უფრო მეტი, რაც იოდის დეფიციტით გახლდათ განპირობებული; ქვემო სვანეთის სოფლებში სურათი მკვეთრად განსხვავებული გახლდათ: მაღალი იყო სიმსუქნისა და დიაბეტის გავრცელების მაჩვენებელი, სამაგიეროდ, ფარისებრი ჯირკვლის დაავადებები უფრო იშვიათი აღმოჩნდა.
კატეგორია: იცით რომ... | ნანახია: 1274 | დაამატა: dvanca | რეიტინგი: 0.0/0
კომენტარის დამატება შეუძლიათ მხოლოდ დარეგისტრირებულ მომხმარებლებს
[ რეგისტრაცია | შესვლა ]
Copyright MyCorp © 2017